--> - از حضرت امام‌محمدباقر سلام‌اللَّه عليه مروى است كه چون شهربانو را أسير كردند ونزد عمر آوردند ، دست خود را بر روى داشت . عمر خواست دستش را بازدارد ورويش را بازبيند . وى دست عمر را از خود بگردانيد وگفت : « أف به پيروز باد هرمز كه ما را به اين روز انداخت . » راقم حروف گويد ، صحيح پرويز است . چه أو نامهء پيغمبر صلى الله عليه وآله وسلم را بدريد وبه سبب آن كردار ناهنجار مملكت چندين هزار سالهء عجم را به باد زوال داد . بالجملة ، عمر چنان فهم كرد كه بدو دشنام گويد . خواست اورا مضروب دارد . اميرمؤمنان عليه السلام فرمود : « چيزى را به فهم نياوردى ، از چه انكار كنى وخشم گيرى ! » كلينى عليه الرحمة در « أصول كافى » مىفرمايد كه آن حضرت در سال سى وهشتم متولد شد ودر سال نود وپنجم متوفى گرديد . اين روايت مختار أو است ونام مادر آن حضرت را سلامه بنت يزدجردبن شهريار واپسين پادشاهان فارس دانسته [ است ] . اين بعيد مىنمايد ؛ زيرا در فارس چنين اسمى نبوده است ؛ مگر آن كه در اسلام اين نام يافته باشد . بالجملة مىفرمايد : چون عمر اورا بديد وبدو نگران شد ، وى آزرده خاطر گرديد وگفت : « أف به پيروز باد هرمز . » عمر چنان دانست كه اورا دشنام مىدهد وخواست به أو زحمتى رساند . حضرت اميرمؤمنان عليه السلام فرمود : « تورا نرسد كه اورا چون ديگر أسيران به فروش آورى ! بلكه به اختيار أو بايستى بود ؛ چنان كه مذكور شد ، پس از آن با وى فرمود : « نام تو چيست ؟ » عرض كرد : « جهان‌شاه . » فرمودند : « بلكه نام تو شهربانويه است . » صاحب « حبيب السير » از كتاب « ربيع الأبرار » زمخشري حديث مىكند كه چون در زمان عمر بن الخطاب أسيران فارس را به مدينه آوردند ، سه دختران يزدجردبن شهريار در آن جمله جاى داشت . عمر فرمان داد تا ايشان را چون ديگر سبايا به معرض بيع درآوردند . اميرمؤمنان عليه السلام فرمود : « قيمت ايشان را بايد مقرر داشت تا مردمان با دختران ملوك چون ديگر أسيران معاملت روا ندارند . » چنان كه در اوّل ترجمه مذكور شد ، به پاى رفت وبه روايتي نام مادر آن حضرت شهربان وبه قولي سلافه وبه روايتي غزاله وصاحب « كشف الغمة » نام اورا خوله نگاشته است ودر « بحار الأنوار » مسطور است كه بعضي نام اورا خوله ، دختر يزدجرد شهريار دانسته‌اند وأو همان است كه اميرمؤمنان عليه السلام شاه زنانش ناميد . صاحب « روضة الصفا » نوشته است : علي عليه السلام جابر حنفي را به حكومت بعضي از بلاد مشرق مأمور فرمود . أو دو دختر يزدجرد را به‌دست‌آورد وبه‌خدمت آن‌حضرت فرستاد وآن‌حضرت يكى را كه شهربانو نام داشت ، به امام حسين عليه السلام وآن ديگر را كه نامش كيهان‌بانو بود ، به محمد بن ابىبكر بازگذاشت . -